امنیت داخلی به عنوان ستون فقرات ثبات و رفاه جامعه، همواره محور مهمی در برنامه ریزی های کلان کشوری به شمار می رود. در عصر حاضر، با توسعه فناوری های پیشرفته به ویژه در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، شاهد تاثیر گسترده ای بر ابعاد مختلف امنیت داخلی هستیم. این تحقیق به دنبال شناخت و تحلیل نقش شرکت های فناور حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات در تقویت یا تضعیف امنیت داخلی است. توجه به چگونگی تعامل این شرکت ها با مولفه های امنیتی و تاثیرات ناشی از آن ها، می تواند در شناسایی فرصت ها و چالش های پیش روی امنیت داخلی موثر باشد. با تحلیل متون علمی داخلی و خارجی و مصاحبه با 12 نفر از نخبگان حوزه امنیت و فناوری اطلاعات و ارتباطات، 7 بعد توسعه محصول و توسعه فناوری، مدیریت و تجزیه و تحلیل داده ها، اتصال و زیرساخت ارتباطی، توانایی های نظارتی شامل نظارت بر محتوا و نظارت بر عملکرد، مشارکت قانونی و مسئولیت اجتماعی، جهانی شدن و گسترش بازار و همکاری بین المللی و داخلی شناسایی شدند. سپس با استفاده از نظر 35 خبره و روش های آزمایش و ارزیابی تصمیم گیری و تحلیل اثر متقابل، سناریوهای آینده امنیت داخلی شناسایی شدند.

امنیت داخلی به عنوان ستون فقرات ثبات و رفاه جامعه، همواره محور مهمی در برنامه ریزی های کلان کشوری به شمار می رود. در عصر حاضر، با توسعه فناوری های پیشرفته به ویژه در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، شاهد تاثیر گسترده ای بر ابعاد مختلف امنیت داخلی هستیم. این تحقیق به دنبال شناخت و تحلیل نقش شرکت های فناور حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات در تقویت یا تضعیف امنیت داخلی است. توجه به چگونگی تعامل این شرکت ها با مولفه های امنیتی و تاثیرات ناشی از آن ها، می تواند در شناسایی فرصت ها و چالش های پیش روی امنیت داخلی موثر باشد. با تحلیل متون علمی داخلی و خارجی و مصاحبه با 12 نفر از نخبگان حوزه امنیت و فناوری اطلاعات و ارتباطات، 7 بعد توسعه محصول و توسعه فناوری، مدیریت و تجزیه و تحلیل داده ها، اتصال و زیرساخت ارتباطی، توانایی های نظارتی شامل نظارت بر محتوا و نظارت بر عملکرد، مشارکت قانونی و مسئولیت اجتماعی، جهانی شدن و گسترش بازار و همکاری بین المللی و داخلی شناسایی شدند و مدل مفهومی آن در تحقیق ارائه شده است.

پارک های علم و فناوری و مراکز رشد با ایجاد زیرساخت های لازم و ارایه خدمات با ارزش افزوده بالا به تاب آوری شرکت های فناور کمک می کنند. مطالعات مختلف اثرات پارک ها و مراکز رشد فناوری را متفاوت دانسته و آن را متاثر از سیاست های این مراکز می دانند. در این راستا با توجه به سیاست های خاص مرکز رشد فناوری اطلاعات پارک علم و فناوری یزد و از آنجا که در این مرکز از شرکت های پذیرش شده تعدادی موفق و پایدار و تعدادی ناموفق بوده اند، در این پژوهش با تکیه بر رویکرد پویایی شناسی سیستم ها اثر سیاست های مرکز رشد بر تاب آوری شرکت های فناور مستقر در آن بررسی شد. بدین منظور مدل سازی اسنادی (بررسی ادبیات موضوع) و گروهی (مصاحبه با تعدادی از مدیران مرکز رشد فناوری اطلاعات و شرکت های مستقر در آن) برای بررسی تاب آوری در سطح بنگاه در دستور کار قرار گرفت. بر این اساس شبیه سازی مدل نشان داد که سیاست های مرکز رشد بر عملکرد شرکت ها موثر است و شیوه نظارت بر شرکت ها باید به جای تکیه بر خوداظهاری شرکت ها به سمت پایش و ارزیابی واقعی عملکرد آنها تغییر کند.

پارک های علم و فناوری نهادی در جهت حمایت از شرکت های فناور می باشند. در جهت کارکرد اصلی این نهاد، ارزیابی عملکرد شرکت های فناور منجر به ارتقاء عملکرد آن ها و هدفمندی حمایت های پارک علم و فناوری می شود. پارک علم و فناوری یزد به عنوان یکی از پارک های پیشرو در کشور دارای شرکت های فناور زیادی است که ارزیابی آن ها یکی از اولویت های کاری پارک می باشد. بنابراین هدف این مقاله طراحی و تبیین مدل ارزیابی عملکرد شرکت های فناور در پارک علم و فناوری یزد و تحلیل نتایج حاصل از اجرای آن می باشد. مدل ارزیابی پارک علم و فناوری یزد مبتنی بر مدل ها و تیوری های ارزیابی عملکرد و همچنین از طریق برگزاری جلسات طوفان فکری با مدیران پارک علم و فناوری و شرکت های فناور مستقر در آن تدوین گردیده است. این مدل شرکت فناور را در 4 حوزه ماهیت شرکت، ساختار و منابع انسانی، ایده و فناوری و بازار ارزیابی می کند. فرایند ارزیابی نیز به دو صورت کمی (برسی مستندات و غیرحضوری) و کیفی (حضوری و از طریق مصاحبه) طراحی شد. سپس براساس این مدل اطلاعات شرکت های فناور جمع آوری گردید. نتایج حاصل از ارزیابی با استفاده از این مدل نشان داد که هر چند وضعیت شرکت ها نسبت به انتظارات و اهداف پارک فاصله دارد ولی نسبت به جامعه (استان و متوسط کشور) از نظر ارزش افزوده نیروی انسانی و هزینه اشتغال در وضعیت خوبی قرار دارد. همچنین ارزیابی و تحلیل نتایج مدل بیانگر اعتبار و جامعیت مدل در ارزیابی شرکت های فناور بود.

شرکت های فناور نوپا به عنوان محور کلیدی اقتصاد دانش بنیان برای توسعه فناوری و نوآوری در اقتصاد کشورها ایفای نقش می کنند. چابکی و توجه به فناوری ها و راهکارهای نوین دانش بنیان، آن ها را نسبت به شرکت های سنتی متمایز می سازد. این شرکت ها با توجه به نوع حوزه فعالیت و اندازه شان دارای ویژگی هایی مرتبط به خود هستند که سیاست های حمایتی آنها را متفاوت از سایر شرکت ها می نماید. به طور کلی سیاست های حمایتی از شرکت های فناور نوپا در چهار دسته حمایت های تامین مالی، معافیت های قانونی، حمایت های توسعه بازار و حمایت های توانمندسازی مدیریتی و سازمانی تقسیم بندی می شوند و سیاست گذاران بر اساس ویژگی های شرکت های فناور نوپا اقدام به طراحی ابزارهای سیاستی در ترکیبی از چهار دسته فوق می نمایند. به هر میزان که نظام حمایتی، جامع تر و دقیق تر به نیازهای شرکت های فناور نوپا پاسخ دهد امکان تحقق نتایج موفقیت آمیز افزایش می یابد. در این مقاله به اهمیت و ویژگی های رشد شرکت های فناور نوپا به همراه سیاست های حمایتی به منظور تحقق این رشد و توسعه پرداخته شده و در ادامه نیز برخی سیاست های حمایتی مورد استفاده در کشور بیان شده است.

اکوسیستم کارآفرینی فناورانه شامل اجزاء و روابط مختلف و پیچیده ای است که همگی در جهت بروز و رشد کارآفرینی فناورانه در تعامل و ایفای نقش می باشند. محور اصلی این اکوسیستم فرد کارآفرین فناور بوده که علاوه بر برخورداری از ویژگی های خاص، میبایست اقدامات مشخصی را در اکوسیستم به انجام رساند. علیرغم اهمیت فرد کارآفرین (فناور) در اکوسیستم کارآفرینی (فناورانه)، تاکنون متون و تحقیقات مرتبط به طور جامع و دقیقی به بررسی و تبیین نقش های آن ها در اکوسیستم نپرداخته است. پژوهش کیفی جاری در تلاش است تا با اتخاذ رویکرد ساخت گرایی داده بنیاد، بهره گیری از مصاحبه های عمیق و همچنین داده های معتبر ثانویه نسبت به شناسایی و تبیین نقش های کارآفرینان فناور در اکوسیستم کارآفرینی فناورانه اقدام نماید. در این مطالعه 27 مسیر شکل گیری و توسعه کسب و کار فناورانه مورد بررسی و تحلیل عمیق قرار گرفته که منجر به 14 نقش در قالب سه گروه گردیده است. اول، گروه نقش های اصلی شامل مطالعه و تحقیق و توسعه، شناخت و تحلیل بازار و تجهیز منابع. دوم، گروه نقش های پشتیبان نظیر شبکه سازی و تعاملات، رصد رخدادها و همکاری با افراد تخصصی دیگر. سوم، گروه نقش های زمینه ای (عام) مانند اعتمادسازی و تعامل با دیگر اجزاء اکوسیستم. این مجموعه نقش ها که حسب ماهیت خود در تعامل و ارتباط با دیگر اجزاء اکوسیستم هستند به تعمیق ادبیات حوزه اکوسیستم کارآفرینی (فناورانه) کمک نموده و همچنین می تواند مبنایی اثربخش در جهت هدایت اقدامات کارآفرینان فناور به حساب آید.

مراکز رشد یکی از ابزارهای رشد اقتصادی هستند که به منظور حمایت از کارآفرینان تحصیل کرده تأسیس می شوند و با ارائه امکانات و تسهیلات عمومی، زمینه پا گرفتن شرکت های جدید را فراهم می کنند. امروزه مراکز رشد نقش بسیار مهمی در پیشرفت و توسعه اقتصادی و صنعتی کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه ایفا می کنند. شناسایی و بررسی عوامل مختلفی که بر توسعه کارآفرینی و مراکز رشد مؤثر هستند، می تواند در برنامه ریزی ها و سیاست گذاری های کلان برای ارتقای فعالیت های کارآفرینانه کمکی مؤثر باشد. تحقیق حاضر در پی شناسایی عوامل مؤثر بر توسعه مراکز رشد بوده و در این راستا 36 عامل را شناسایی نموده و آن ها را در شش دسته مشخصات عمومی شرکت، ویژگی های نیروی انسانی، زیرساخت ها، بازار و رقابت، مسائل مالی و عوامل محیطی طبقه بندی کرده است. جامعه آماری پژوهش را 6 تن از کارشناسان مرکز رشد واحدهای فناور دانشگاه گیلان تشکیل می دهد. اولویت بندی 36 عامل با استفاده از روش فرایند تحلیل شبکه ای نشان دهنده آن است که پنج عامل مکانیزم های حمایتی (دولت و دانشگاه)، وجود تیم های مشاوره ای باتجربه، ساختار سازمانی شرکت های مستقر در مراکز رشد، زمینه فعالیت این شرکت ها و سن آن ها از بالاترین اولویت ها برخوردار هستند و به عبارت دیگر بیشترین تأثیر را بر توسعه مراکز رشد دارا هستند. البته با توجه به این که در اولویت بندی این عوامل از نظر خبرگان مرکز رشد واحدهای فناور دانشگاه گیلان بهره گرفته شده است، نمی توان به طور کامل آن را قابل تعمیم به سایر مراکز دانست.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.